Chủ Tịch
GS NGUYỄN
THANH LIÊM
Cố Vấn
GS Doãn Quốc Sỹ
GS Phạm Cao Dương
GS Trần Huy Bích
GS Nguyễn Hữu Phước
Ban Biên Tập
Việt Hải
Phong Vũ
Châu Văn Để
Lưu Vĩnh KHương
Trang Điền
Vũ Đức
Trần Ngươn Phiêu
Nguyễn Vy Khanh
Trần Quang Hải
Thủ Quỹ
Ngọc Mai
Liên lạc
Lê Văn Duyệt Foundation:
419 Bali Street
Santa Ana, CA 92704
(714) 775-1522
E-mail:
Dongnaicuulong@gmail.com
TẬP SAN NGHIÊN CỨU VĂN HÓA
ĐỒNG NAI CỬU LONG
Quý vị đã từng sống ở Miền Nam nước Việt, đã từng sống một khoảng đời tương đối dễ chịu trong một xã hội tương đối tự do no ấm dưới chế độ ít nhiều rộng rãi thoải mái. Miền Nam này là vùng Đồng Nai Cửu Long, hay cũng gọi là Nam Kỳ Lục Tĩnh. Nó bao gồm những tỉnh chung quanh sông Đồng Nai như Bình Dương, Bình Long, Biên Hòa, Tây Ninh, Hậu Nghĩa, Bà Rịa (Phước Tuy), v.v. . . cùng với các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long như Mỹ Tho, Gò Công, Bến Tre, Tân An, Vĩnh Long, Sa Đéc, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Long Xuyên, Châu Đốc, v v. . . So với đất Bắc Hà và nền văn hóa Thăng Long, vốn đã có từ hơn bốn ngàn năm trườc, đất Nam Kỳ Lục Tỉnh và văn hóa Đồng Nai Cửu Long là vùng đất với nền văn hóa rất mới, thành hình chưa được 400 năm. Vùng đất và nền văn hóa rất mới này mang những tính chất đặc biệt của nó ít nhiều khác biệt với nền văn hóa gốc. Gốc Việt Nam vẫn còn đó phần lớn, nhưng sự pha trộn với những giống người khác, nhất là người Trung Hoa (theo chân Trần Thắng Tài, Trần Thượng Xuyên, Dương Ngạn Địch, Mạc Cửu vào định cư ở vùng Đồng Nai Cửu Long), và sự va chạm với những văn hóa Chàm, Khmer, Xiêm đã ít nhiều biến đổi nền văn hóa truyền thống Việt Nam đem vào từ Thăng Long và Đàng Trong, làm cho nó trở thành nền văn hóa đặc biệt của xã hội ít nhiều tạp chủng này. Đồng Nai Cửu Long đối với Thăng Long, về phương diện văn hóa xã hội, cũng tương tự như Hoa Kỳ đối với Anh Cát Lợi. Miền Nam trù phú với đời sống tương đối dễ dãi, không quá ràng buộc với những nghi thức cổ truyền đã là cái khung cho những tính tình tư tưởng đặc biệt của người Nam Kỳ Lục Tĩnh.
Đất Đồng Nai Cửu Long là đất chiêu hiền đãi sĩ, là đất hứa của nhiều người đến từ những vùng đất khác. Nó là cảnh „đất lành chim đậu“ cho rất nhiều người. Nó cũng có khả năng đồng hóa khá mạnh thành ra những người sinh trưởng từ các miền khác vào đây sinh sống một thời gian đều trở thành Nam Kỳ không ít thì nhiều. Tính Nam Kỳ có nhiều điểm dễ thương mà những người từ vùng khác đến đều rất thích như tính rộng rải, chất phác, nói thẳng, thành thật, không màu mè gì cả. Quý đồng hương dù gốc ở đâu mà đã có cơ hội sinh sống làm ăn ở vùng Đồng Nai Cửu Long một thời gian chắc không thể không thấy mình ít nhiều gần gũi với người Nam Kỳ nhiều hơn là với người ở chỗ gốc, và nhất là không thể không thấy mình gắn bó rất nhiều với vùng đất Đồng Nai Cửu Long này. Vả lại, nếu chúng ta đi lùi lại trong lịch sử thì chúng ta thấy rằng hầu hết người miền Nam ngày nay đều có gốc gác từ miền Trung hay miền Bắc hay từ Trung Hoa đến. Nhưng sống ở đây một thời gian, hay qua một thế hệ là người ta trở thành người Nam Kỳ, gắn bó với đất Nam Kỳ thật nhiều. Từ ruộng vườn sum xuê cây trái, đến sông rạch chằng chịt đầy cá tôm nơi đồng quê, đến đường sá ngang dọc phố xá đông đúc chốn thị thành, không nơi nào không để lại lòng người sống ở đây những luyến thương mến tiếc nếu có lúc nào đó người ta phải lìa xa nó.
„Ăn trái nhớ kẻ trồng cây“, dân ta thường nói vậy. Chúng ta đã sống ở vùng đất mới của Đồng Nai Cửu Long, chúng ta không thể không ghi nhớ công ơn của bao nhiêu người đã đổ rất nhiều công lao khai phá, xây dựng, phát triển vùng đất trù phú này mà chúng ta đã có một thời gian thừa hưởng. Từ công chúa Ngọc Vạn, đến Thống Suất Nguyễn Hữu Cảnh, đến Thượng Công Lê Văn Duyệt hai lần Tổng Trấn Gia Định, đến Thoại Ngọc Hầu, Phan Thanh Giản, Petrus Ký. . . biết bao anh hùng liệt sĩ, biết bao nhân sĩ, nhà văn hóa, nhà kinh doanh đã góp phần mở mang vùng đất này về các phương diện xã hội, kinh tế, văn hoá. Sống ở đây một thời gian, dù thời gian đó ngắn hay dài, chúng ta cũng thấy có những luyến lưu với môi trường xã hội, và có ít nhiều những tình cảm mang ơn những người đã có công xây đắp nên môi trường sinh sống đó.
Thương tiếc và nhớ ơn đòi hỏi chúng ta phải tìm hiểu nhiều hơn về vùng đất, xã hội, văn hóa cũng như con người từ trước đến giờ ở vùng đất đó. Xưa nay cũng đã có những học giả, những văn nhân thi sĩ làm công việc đó. Trịnh Hoài Đức, Petrus Ký, Vương Hồng Sển, Lê Ngọc Trụ, Sơn Nam, Bình Nguyên Lộc, Huỳnh Minh, và nhiều học giả khác đã có để công tìm tòi nghiên cứu về xã hội/văn hóa Miền Nam. Công trình của họ rất đáng kể nhưng không thể hoàn toàn và đầy đủ. Nhìn chung những người bỏ công nghiên cứu về văn hóa (bao gồm những sinh hoạt thường ngày, những tập tục, lối sinh sống, tư tưởng, tín ngưỡng, văn chương, nghệ thuật . . .) của vùng Đồng Nai Cửu Long thật hết sức hiếm hoi so với những học giả làm công việc này đối với văn hóa Miền Bắc. Sau đây là một thí dụ cho thấy sự nghèo nàn về những công cuộc nghiên cứu dành cho vùng Đồng Nai Cửu Long. Trong lãnh vực văn học, theo sự ghi nhận của nhà văn Võ Phiến thì „những nhà văn các miền ngoài, nhất là ngoài Bắc. Ở đó, cái biết về các hoạt động văn học trên phần đất Nam Kỳ cũ rất là sơ sài. Theo sự phát giác của Nguyễn Văn Trung gần đây, bộ môn tiểu thuyết xuất hiện ở trong Nam sớm hơn ngoài Bắc chừng ba, bốn chục năm. Vũ Ngọc Phan không hề biết; ông nói về Nguyễn Bá Học, Phạm Duy Tốn . . như những người đi tiên phong, mà không kể đến những Lê Hoằng Mưu, Nguyễn Chánh Sắc, Trương Duy Toản, Trần Chánh Chiếu v.v. . . Sau lớp tiên phong đến lớp nhà văn tiền chiến các cây bút trong Nam cũng không được chú ý bao nhiêu. Trong bộ Nhà văn hiện đại có 79 tác giả, gốc Nam Kỳ cũ được 4 người. (Ở hai quyển 4 và 5, nói về các bộ môn sáng tác, thì không có người Nam nào). Trong Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh và Hoài Chân có 46 tác giả, người Nam chỉ được một cặp ông bà Đông Hồ. Sau 1945, miền Bắc chỉ quan tâm đến những cây bút đã gia nhập vào hàng ngũ chính trị của họ.“ (bài Giới Thiệu Tuyển Tập Bình Nguyên Lộc, trang XIV - XV).
Chúng ta có bổn phận nối tiếp công việc họ đã làm để hoặc đem thêm hiểu biết hay cái nhìn mới về xã hội/văn hóa vùng này hoặc bảo tồn/phát huy những nét đặc thù của nền văn hóa này. Tập san Đồng Nai Cửu Long là cơ quan văn hóa nói lên nỗ lực chung của anh em chúng tôi trong mục đích trên.
Chúng tôi thiết tha mong mỏi sự tích cực giúp đỡ và yểm trợ của quý đồng hương. Quý đồng hương còn nghĩ đến Miền Nam, còn thương tưởng, luyến tiếc vùng đất tương đối tự do thoải mái mà mình đã từng sống trên đó, còn muốn nhìn thấy những hình ảnh, những kỷ niệm mình đã sống qua, nhất là còn muốn bảo tồn và phát huy những nét đặc thù của nền văn hóa Đồng Nai Cửu Long, thì xin hãy giúp chúng tôi trong những nỗ lực nói trên. Chúng tôi vô cùng mong mỏi sự yểm trợ mạnh mẽ của quý vị và hết sức hoan nghênh mọi đóng góp của quý đồng hương về ý kiến, về bài vở, về tài chánh, hay nói chung về tất cả mọi mặt.
Xin hãy liên lạc với chúng tôi ở những địa chỉ email và điện thoại sau đây:
Liem Thanh Nguyen
419 Bali Steet
Santa Ana, CA 92704
(714) 775-1522
Trang chính
Viễn Xứ magazine
Văn Đàn ĐồngTâm
Trang Việt Hải
Đồng Nai
Cửu Long