Bài Ca Tân Cổ Giao Duyên

Việt Hải
 

"Bài Ca Tân Cổ Giao Duyên" là tựa đề tập sách nhạc tân cổ giao duyên do soạn giả Trường Khanh biên soạn. Trường Khanh cũng là thi sĩ Hà Nguyên Du, anh có nhiều thi tập đã xuất bản trước đây mà tôi có dịp đọc qua. Hôm nay gặp anh ký giả Nguyễn Ngọc Chấn/CNN tại tòa soạn báo Viet Express, anh gửi cho tôi xem. Thực ra tôi và Trường Khanh đã từng gặp nhau tại buổi họp hằng năm của Tây Ninh Đồng Hương Hội. Trong nỗi lưu luyến với văn hóa cổ truyền của quê hương, tôi xin viết về quyển sách này vừa mới góp mặt vào vườn hoa văn nghệ Việt Nam.

"Bài Ca Tân Cổ Giao Duyên" dầy 168 trang gồm 45 bài ca tân cổ mà tân nhạc là những bài đã quen thuộc với quảng đại quần chúng, từ thành thị đến thôn quê. Tôi xem trang 40 có bài "Xuân Này Con Không Về" nói lên sự hy sinh vì quốc biến mà người chiến binh phải xa nhà, xa mẹ Việt Nam, những bà mẹ vi đại của quê hương để những lời thơ, những dòng nhạc thông cảm với nước mắt mẹ gìa khóc mòn mỏi chờ đợi con:

*Tân nhạc:

"Nếu con không về chắc Mẹ buồn lắm
Mái tranh nghèo không người sửa sang
Khu vườn thiếu hoa đào mừng xuân..."

*Cổ nhạc:

"Trong cảnh vui xuân mà Mẹ ngồi tựa cửa,
Mắt rưng rưng ngóng chân trời..."

Tôi mường tượng một giọng nam ngân dài luyến láy, ôi sao tuyệt vời, tình quê hương, tình mẫu tử thiêng liêng chất chứa trong văn hóa Việt Nam.

Trang 87 có bài "Anh Cho Em Mùa Xuân", nếu mùa xuân nhớ Mẹ thì người trai cũng có mối tình với người yêu nhỏ để anh gởi tâm sự lòng khi yêu em, có nghĩa là cho em cả mùa xuân, cả ngày tháng dài của tuổi thanh xuân để rồi mùa xuân đến bất tận để ta mãi mãi yêu em:

* Tân nhạc:

"Anh cho em mùa xuân
Nụ hoa vàng mới nở
Chiều đông tàn nhung nhớ
Đường lao xao lá đầy
Chân bước mòn vỉa phố
Mắt buồn vin ngọn cây..."

*Cổ nhạc:

"Đường lá lao xao nhưng bước chân anh vẫn mòn trên vỉa phố,
lòng nhớ thương em khi mỗi độ đông tàn..."

Vì ý nghĩa của nhóm từ ngữ "Tân Cổ Giao Duyên", nên từ ý hay lời của khúc ca tân nhạc hay cổ nhạc phải quyến luyến quyện lấy nhau bổ túc và nhấn mạnh những lời ca chất chứa ý văn. Những bài ca thuộc phạm vi "Tân Cổ Giao Duyên" rất dễ nhập tâm người nghe vì âm điệu lên cao hay xuống thấp của tiếng ngân cổ nhạc sẽ làm người nghe đỡ nhàm chán, ngược lại tân nhạc luôn luôn dẫn ý và hòa thanh âm tân nhạc theo nhịp điệu du dương của rumba, bolero, tango hay sôi động của surf, bebop, twist sẽ làm bài ca có âm nhạc tây phương đưa lối cho cổ nhạc quê hương hòa điệu vào nhau.

Theo tôi có lẽ không ai phủ nhận vai trò đóng góp quí báu của cổ nhạc. Nó ra đời vì nhu cầu của quảng đại quần chúng bình dân, vì những tình tự thật sự của dân tộc Việt Nam từ xưa đến nay. Người dân từ chốn nông thôn vẫn chiếm đại đa số trong khối lượng dân số, số người theo tây học vẫn ít ỏi và ít lắm trong bách phân dân số. Cổ nhạc do vậy đã phản ảnh ước muốn chung của đại đa số người dân, những đêm trăng ngày mùa, những buổi lễ hội cúng đình nơi cổ nhạc được trân quí, nhất là khi được vụ mùa, người dân lành ở những làng mạc xa xôi, lớn lên bên bờ ruộng nương khoai sắn, đời sống của họ là sự chất phác, thiên nhiên gần gủi với những tâm hồn mộc mạc. Từ đó cổ nhạc được phôi thai của những vùng đất thanh bình xa xưa như Mỹ Tho, Long An, Gò Công, Long Xuyên,..., Vĩnh Long hay Tây Ninh để rồi cổ nhạc bay bổng khắp quê hương. Cổ nhạc phải hảnh diện với giá trị truyền thống của mình, cổ nhạc phải hãnh diện đi sát với đời sống thường nhật của quê hương, và cổ nhạc chứa đựng cái văn hóa cổ truyền của những ý niệm chân thiện mỹ. Tôi biết ơn các soạn giả dầy công với cổ nhạc như Sáu Lầu, Hà Triều, Hoa Phượng, Viễn Châu, Yên Ba, ..., và hôm nay là Trường Khanh với tập sách trước mặt tôi đây.

Tôi xem từ bài đầu có tên "Bây Giờ Tháng Mấy" đến giữa sách có bài nơi trang 84 "Riêng Một Góc Trời", cho đến cuối danh sách với bài "Một Ngày Việt Nam" nằm trong danh sách 45 bài thật khá nhiều cho một cuốn sách chuyên môn về tân cổ giao duyên mà tôi chưa từng thấy trước đây. Nổ lực của tác giả cố gắng đóng góp thêm vào kho tàng cổ nhạc Việt Nam. Các nhà văn Phạm Xuân Đài, Nguyễn Vy Khanh, Phan Tấn Hải, Hoàng Ngọc Tuấn thì cho Trường Khanh thuộc trường phái thơ cách tân (innovative group), từ hình thức sáng tạo thơ mới anh áp dụng cho câu văn trong những bài cổ nhạc của anh. Anh đắn đo lối sắp chữ, cắt câu, phân đoạn, xuống hàng, phân nhịp rỏ ràng cho người nghệ sĩ ca. Người soạn nhạc cũng như nhà thơ, họ hình thành những tác phẩm do lòng đam mê nghệ thuật. Soạn giả Trường Khanh sống với nhạc, ngủ với nhạc, thở với nhạc, tôi muốn nói lòng đam mê của anh với cổ nhạc lên cao độ để những tác phẩm tân cổ giao duyên này được thai nghén từ bao năm qua, đến nay anh đã góp nhặt lại thành một tập sách có giá trị về nghệ thuật, một kho tàng âm nhạc từ con tim và khối óc của riêng anh hiến dâng cho quảng đại quần chúng.

Kết thúc bài viết về sách "Bài Ca Tân Cổ Giao Duyên" của soạn giả Trường Khanh, tôi mượn ý của tiến sĩ Nguyễn Thuyết Phong, giáo sư giảng dạy môn âm nhạc tại nhiều đại học Hoa Kỳ. Ông sinh trưởng tại đồng bằng sông Cửu Long. Khi trả lời phóng viên Phương Anh của đài RFA về âm nhạc dân tộc, ông nói:

"Ở Việt Nam có hai khuynh hướng một là bảo vệ nhạc dân tộc học, thứ hai là muốn làm đổi mới như các nước ở Tây Phương, đặc biệt là châu Mỹ, châu Âu. Chính vì thế mà hiện nay ở Việt Nam có hai dòng nhạc đi song song với nhau... Tôi cảm thấy đây là điều làm mới, đi theo với Âu- Mỹ để chứng tỏ được rằng chúng ta tiến bộ, cải tiến, thì bây giờ chúng ta trở về với cái âm nhạc dân tộc, lại bắt đầu nhen nhúm lên và nó có vẻ mạnh. Tôi hy vọng rằng đất nước Việt Nam đi vào lãnh vực hoà nhập với thế giới về âm nhạc châu Âu, âm nhạc châu Mỹ, thì bây giờ họ cũng cảm thấy rằng nếu đi với người nước ngoài thì cần phải thấy bản sắc của mình… có như thế âm nhạc dân tộc Việt Nam ngày càng phát triển nhiều hơn để cho thế giới biết đến âm nhạc của mình."

Theo ý nghĩ trên của giáo sư Phong thì tác phẩm "Bài Ca Tân Cổ Giao Duyên" là sự hòa hợp hài hòa giữa hai dòng suối cổ nhạc của dân tộc và tân nhạc theo âm điệu Tây phương, những nổ lực của người nghệ sĩ theo khuynh hướng cách tân Trường Khanh đáng được tri ân và ca ngợi vậy.

Việt Hải 

Các bài đã đăng:
-Bài Ca Tân Cổ Giao Duyên Jun/16/01
-Thuật Uống Trà và Dưỡng Sinh Jun/15/01
-Nghệ thuật Cải Lương ở đồng bằng Nam bộ Jun/10/01
-Nguồn gốc Việt Nam của tên 12 con giáp (phần 1) Jun/05/06
-Mẹ...May/16/06
-Tên Cúng Cơm Apr/30/06
-Gốm Bát Tràng Apr/24/06
-Lược Khảo Những Dị Biệt Của Hai nền Văn Hóa Việt - Mỹ Apr/13/06
-Từ Hán Việt Apr/10/06
-Chữ Nôm Apr/06/06
-Kinh Dịch Mar/30/06
-Vị vua cuối của triều Nguyễn Mar/28/06
-Nghệ thuật Thiền Tông Mar/27/06
-Đạo Cao Đài Mar/27/06
-Các nền văn minh nhân loại Mar/27/06
-Thơ Đường Việt Nam Mar/27/06
-Tuồng Huế Mar/24/06
-Luận sư Long Thụ Mar/22/06
-Tranh Đông Hồ Mar/04/06
-Quốc ngữ Việt Mar/04/06  
-Luật hỏi ngã trong chữ Việt Mar/04/06
-Hán ngữ -Trung văn Mar/04/06
-Văn học đời nhà Trần Mar/04/06
-Họ Trần Mar/04/06
-Di tích và truyền thuyết về nhà Tây Sơn Mar/04/06
-Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương Mar/03/06
-Ca Dao Việt Nam  Mar/03/06
-Cải Lưông Mar/03/06
-Phật Giáo Việt Nam Mar/03/06
-Thích Ca Mâu Ni Phật Mar/03/06
-Ba Ngôi Thiên Chúa  Mar/03/06
-Nhà tiên tri Muhammad  Mar/03/06
-Văn Học Việt Nam  Feb/18/06
-Tục Hôn lễ Việt Nam Feb/24/06
-Tục Trầu Cau Việt Nam Feb/24/06
-Lá trầu không  Feb/18/06
-Những ngôi đình Việt Nam  Feb/24/06
-Quả Cau  Feb/18/06
-Toàn quyền  Đông Dương Pháp  Feb/18/06
-Những ngôi Chùa Việt Nam Feb/18/06
--Phạm Thiên Thư và "Ngày Xưa Hoàng Thị"
--Những câu vè dân gian ngày Tết
-Chiếc nón lá Việt Nam
-Chiếc áo dài Việt Nam
-Hội họa triển lãm Mùa Xuân tại California