Chủ Tịch
GS NGUYỄN
THANH LIÊM
Cố Vấn
GS Doãn Quốc Sỹ
GS Phạm Cao Dương
GS Trần Huy Bích
GS Nguyễn Hữu Phước
Ban Biên Tập
Việt Hải
Phong Vũ
Châu Văn Để
Lưu Vĩnh KHương
Trang Điền
Vũ Đức
Trần Ngươn Phiêu
Nguyễn Vy Khanh
Trần Quang Hải
Thủ Quỹ
Ngọc Mai
Liên lạc
Lê Văn Duyệt Foundation:
419 Bali Street
Santa Ana, CA 92704
(714) 775-1522
E-mail:
Dongnaicuulong@gmail.com
Lời Tự Tình Đầu Năm
Tôi có nhiều dịp gặp gỡ GS. Nguyễn Thanh Liêm, vì ông là hội trưởng Hội Lê Văn Duyệt Foundation và là cố vấn cho Văn Đàn Đồng Tâm, mà tôi là một thành viên sáng lập cùng nhà văn Tạ Xuân Thạc và nhà văn lão thành Doãn Quốc Sỹ làm cố vấn. Tôi thật sự không có học với thầy, nhưng kiến thức của ông đủ là những gì hấp dẫn đối với tôi mỗi khi ông diễn thuyết hay viết về những đề tài biên khảo chuyên môn nào đó.
Đầu năm nay 2008 thì tôi nhận được thông báo là Hội Ái Hữu Petrus Ký họp tân niên, dù được tổ chức hơi trể vì vào gần cuối tháng Tư, để trình diện tân Ban Chấp Hành 2008-2009. Nơi gặp gỡ là nhà hàng Seafood Palace tại thành phố Stanton. Số tham dự viên khoảng 200 người. Được biết 3 nhân vật gần đây mà tôi thường tiếp xúc trong Ban Chấp Hành mới là anh Hội Trưởng Võ Quang Đạt PK64-71, anh Tổng Thư Ký Nguyễn Tấn Pháp PK64-71 và anh Trưởng Ban Văn Nghệ Đỗ Trọng Thái PK71-75. Nhiệm kỳ trước là anh Lê Văn Thương giữ chức chủ tịch hội. Cách đây vài hôm anh Thương và tôi có đi dự buổi tiệc Văn Đàn Đồng Tâm có sự hiện diện của GS. Liêm. Anh Thương cùng tôi có nói chuyện về buổi hội ngộ Petrus Ký này và dự án Petrus Ký Foundation mà GS. Nguyễn Thanh Liêm đề xướng.
Tôi lắng nghe GS. Liêm trình bày với tất cả sự thân tình về đề tài Petrus Ký và làm sao bảo vệ danh xưng Petrus Ký, khi người Cộng Sản muốn xóa đi. Với trường Petrus Ký thì ông vừa là cựu giáo sư và cũng là cựu học sinh. Ông nói:
"Các bạn Petrus Ký thân mến. Bài nói chuyện của tôi hôm nay là bài nói chuyện thân mật, chân thành, của những người cùng trong một gia đình. Năm này tôi được 75 tuổi. Đối với các thế kỷ trước, đàn ông sống đến trên 70 như tôi là một điều rất hiếm vì vậy mà cổ nhân mới nói “thất thập cổ lai hi.” Thân phận của con người hồi xưa là vậy. Nhưng bây giờ thì khác, những tiến bộ của khoa học kỹ thuật ngày nay đã nâng cao tuổi thọ trung bình (life expectancy) của con người lên khá cao (đàn ông thì trên 75 còn đàn bà thì vượt quá 80). Tuy ta lạc quan nói vậy nhưng dù sao thì thất thập cũng là thập niên cuối của rất nhiều người."
Nguy cơ cho tất cả các hội đoàn tại hải ngoại là sự nối tiếp từ quá khứ hướng đến tương lai, và chúng ta đối diện với nền văn hóa bản xứ. Văn hóa Mỹ rất khác với văn hóa Việt, con em chúng ta học trường Mỹ khó lòng thay thế chúng ta trong tương lai 20 hay 30 năm nữa. Tập thể Petrus Ký bị mai một dần, và ngay trong nước Cộng Sản muốn thay thế Petrus Ký bằng tay chuyên viên xuất cảng cách mạng quốc tế vô sản là Lê Hồng Phong, cuối cùng Petrus Ký sẽ xa lạ với người trong xứ trong mai hậu.
"Trong hàng ngũ của anh em Petrus Ký ngày nay thế hệ của chúng tôi có thể kể như thế hệ già thứ nhì nếu không nói là già nhứt. Chỉ không đầy mười năm nữa thôi, nghĩa là vào khoảng năm 2015, nếu lúc đó có một đại hội Petrus Ký như hôm nay, thì trong thế hệ chúng tôi chắc chẳng còn mấy người tham dự. Lớp lớn sẽ lần lượt ra đi, và thông thường thì lớp nhỏ sẽ tấn lên thay thế, và cũng như sự tăng trưởng của dân số, mỗi năm số cựu học sinh của mỗi trường đều có thể gia tăng không nhiều thì ít. Nhưng riêng trường hợp của anh em Petrus Ký thì khác. Chẳng những không tăng mà số người Petrus Ký còn mỗi ngày một nhỏ lại, lý do là vì từ 30 năm nay rồi không còn ai là người xuất thân từ ngôi trường nổi tiếng này nữa.
Sau biến cố lịch sử năm 1975, cùng với hai tiếng Sài Gòn quen thuộc, danh xưng Petrus Ký đã bị bôi xóa trên ngôi trường nổi tiếng nhất của Miền Nam, nơi đã đào tạo không biết bao nhiêu nhân tài cho xứ sở. Người ta thay vào đó bằng một cái tên khác, rất xa lạ với người Miền Đồng Nai Cửu Long. Cũng từ đó nhiều anh em Petrus Ký của nhiều thế hệ khác nhau đã phải lìa xa quê hương sống rải rác khắp nơi trên thế giới. Tuy bảng hiệu Petrus Ký của trường bị xóa, hai câu đối chữ nho trước cổng trường bị đục bỏ nhưng anh em Petrus Ký không bao giờ quên được ngôi trường, và thầy cô, bạn bè cũ cũng như căn cước Petrus Ký của mình. Biết bao nhiêu kỷ niệm vui buồn, và cả một cái vốn văn hóa xã hội nhân bản, khai phóng mà anh em Petrus Ký không thể nào quên được. Anh em Petrus Ký càng trân quý những cái đó hơn khi tên trường bị mất. Từng tấm phù hiệu, từng bảng tên trường gắn trên áo, từng quyển học bạ, lời ban khen, bảng danh dự, và bao nhiêu những hình ảnh liên hệ tới trường, tới thầy cô, bạn bè và sinh hoạt của trường đều được anh em thương yêu gìn giử. Hai câu đối chữ nho trước cổng trường mà lúc còn đi học không ai để ý, không ai biết mấy câu đó nói gì thì bây giờ nó được viết lại bằng chữ Quốc Ngữ, được nêu cao, được tất cả anh em Petrus Ký khắp nơi nhận ra, đọc kỹ và nhiều người đã nhớ cả từng chữ từng lời. Ngày xưa ít ai trong số học sinh học trường Petrus ký để ý đến cuộc đời và sự nghiệp của ông, nhưng sau ngày tên trường Petrus Ký bị xóa bỏ thì hầu như anh em Petrus Ký nào cũng biết đến con người và công trình văn hóa lớn lao của nhà bác học này đối với người dân Việt, nhất là đối với người dân Miền Nam. Thành ra cái gì người cộng sản Hà Nội muốn xóa bỏ đi thì cái đó đã trở thành cái đích để người dân Miền Nam sùng kính phụng thờ. Cái gì người cộng sản Bắc Việt muốn bôi đi, cái đó là cái có nhiều giá trị thật đối với người dân ở đây."
Sau năm 1975, các cựu học sinh Petrus Ký ra hải ngoại sau thời gian định cư yên ổn, họ đi tìm lại căn cước cũ, những kỷ niệm của thuở còn đi học, từng nhóm bạn nhỏ có những cái mẫu số chung Petrus Ký ban đầu đã đưa đến sự thành hình những hội đoàn Petrus Ký ái hữu tại nhiều địa phương trên thế giới.
"Khoảng một thập niên sau ngày tên trường bị bôi xóa, anh em Petrus Ký bắt đầu gây dựng hội Ái Hữu Petrus Ký ở nhiều nơi. Khởi đầu là các hội Ái Hữu Petrus Ký ở Texas rồi Bắc California vào khoảng giữa thập niên 1980. Liền sau đó hội Ái Hữu Petrus Ký Nam California ra đời. Tiếp theo là hội Ái Hữu Petrus Ký ở Virginia, ở Canada thành hình, rồi đến hội Petrus Ký ở Cộng Hòa Liên Bang Đức (đã trở thành hội Petrus Ký Âu Châu từ năm 2000), và gần đây nhất là hội Petrus Ký Úc Châu. Ở trong nước anh em Petrus Ký không có quyền lập hội. Anh em chỉ có thể tập họp từng nhóm, gặp gỡ, tiệc tùng hàn huyên, nhắc nhở chuyện xưa. Lẽ dĩ nhiên là anh em Petrus Ký hải ngoại có nhiều điều kiện hoạt động hơn anh em ở trong nước. Nhìn chung thì trong hai mươi năm qua, anh em Petrus Ký hải ngoại đã làm được nhiều việc đáng kể. Việc thứ nhất là tìm ra anh em mình, lập ra các hội ái hữu, tổ chức những buổi hội họp, những cuộc gặp gỡ, những tiệc chung vui, vinh danh thầy cô, giúp đỡ một số thầy cô trong nước, giúp đỡ một số ít bạn bè đáng giúp, và đặc biệt là sản xuất các đặc san. Petrus Ký Bắc Cali, Petrus Ký Nam Cali, Petrus Ký Âu Châu, Petrus Ký Úc Châu ra đặc san đều đặn. Mỗi quyển đặc san là một kho kỷ niệm, hình ảnh, dữ kiện và suy tư của anh em Petrus Ký từ thế hệ này qua thế hệ khác. Qua internet anh em có thể thông tin với nhau dễ dàng. Các websites của anh em Petrus Ký ở các nơi được dựng lên và nối kết với nhau. Đó là những đóng góp đáng kể vào kho văn hóa mang tinh thần Petrus Trương Vĩnh Ký."
Tôi còn nhớ đại hội Petrus Ký hỗn hợp Nam Bắc Cali trong năm 2005 đã diễn ra rất thành công. Buổi họp có bàn thảo lấy lại tên chính thống cho trường là Petrus Ký, và cho tay chuyên viên xuất cảng cách mạng vô sản ngủ vùi trong giấc mộng ngàn thu về những mớ lý thuyết hoang tưởng của xã hội vô sản, cũng như về thiên đường của quốc tế vô sản.
"Nhưng những việc mà anh em Petrus Ký ở hải ngoại cố gắng thực hiện trong hai mươi năm qua có giúp gì được cho sự duy trì các hội Petrus Ký hay kéo dài danh xưng Petrus Ký với thời gian không? Ba mươi năm nữa hay nhiều nhất là bốn mươi năm nữa khi thế hệ trẻ nhất của Petrus Ký hiện giờ vượt quá cảnh "thất thập cổ lai hi" rồi thì việc gì sẽ xãy ra cho các hội Petrus Ký? Nếu không có gì thay đổi, nếu sự việc diễn tiến mãi theo cái đà tiến triển như hiện nay thì chắc chắn lúc đó hội Petrus Ký sẽ chẳng còn và danh xưng trường Petrus Ký chắc khó tránh được tình trạng mai một với thời gian. Tương lai đó không có gì sáng sủa và những ai có nhiệt tâm với trường Petrus Ký chắc không thể không ưu tư. Cái trớ trêu là trường xưa vẫn còn đó. Một ít thầy cô vẫn còn đó. Hằng năm vẫn có những người tốt nghiệp từ trường đó. Nhưng thầy cô còn biết về trường Petrus Ký sẽ hết dần, học sinh cũ của Petrus Ký hết dần, những người mới ra trường sau này không coi họ là cựu học sinh Petrus Ký. Họ cho họ là cựu học sinh Lê Hồng Phong và họ không biết Petrus Ký là ai, họ không biết trường Petrus Ký là gì. Họ sẽ dần dần thay thế cho anh em Petrus Ký chúng ta hiện giờ. Chúng ta nghĩ gì về tình trạng mai một của hội Petrus Ký thay thế bằng hội Lê Hồng Phong trong ba bốn mươi năm tới? Lẽ dĩ nhiên là không anh em Petrus Ký nào muốn tên trường Petrus Ký của mình bị mất. Anh em Petrus Ký nào cũng muốn kéo dài mãi tên trường cũng như tên hội Petrus Ký của mình. Nhưng bằng cách nào?".
GS. Liêm đề nghị để phát triển tinh thần Petrus Ký rộng rải hơn, hãy mở ra một hội Petrus Ký mới với những vai trò thiết thực và mời gọi mọi người gia nhập, không cứ là cựu học sinh Petrus Ký hay không, vì Petrus Ký là nhân tài quốc gia, là của chung mọi người, mọi người hãy gia nhập vào tổ chức chung đó, quan trọng là thế hệ trẻ sinh trưởng và lớn lên ở xứ ngoài.
"Giải pháp tốt nhất là làm sao lấy lại được tên Trường Petrus Ký. Đây là giải pháp lý tưởng. Nhưng muốn thành công trong giải pháp này thì anh em phải tranh đấu thật dẻo dai hay vận động thật mạnh mẽ, điều mà anh em chúng ta chưa làm được đúng mức. Chúng ta đã có những nổ lực này từ bên trong cũng như bên ngoài nhưng rất yếu ớt và đến giờ phút này vẫn không có chút gì lay chuyển. Xác suất thành công của giải pháp này do đó có thể xem là rất thấp, ngoại trừ trường hợp có biến chuyển chính trị lớn lao đột ngột nào mà chúng ta không tiên đoán được. Giải pháp thứ hai là thiết lập/xây dựng một tổ chức với danh xưng Petrus Ký Foundation chẳng hạn mà hội viên không nhất thiết phải là cựu học sinh trường Petrus Ký. Mục đích của tổ chức là bảo tồn và phát huy tinh thần Petrus Ký, thực hiện câu "Khổng Mạnh cương thường tu khắc cốt, Tây Âu khoa học yếu minh tâm" với những hoạt động văn hóa giáo dục nối tiếp chủ trương nhân bản, dân tộc khai phóng của nhà bác học Petrus Ký. Foundation có thể có newsletters, website, báo chí, lớp học hay trường học, học bổng cho học sinh, giải thưởng văn học, v v... Anh em Petrus Ký còn lại có thể khởi xướng việc đó và cổ động cho các thế hệ con cháu dấn thân đẩy mạnh công trình này. Lúc đầu bao giờ cũng khó khăn, nhưng với một ý tưởng tốt và với ý chí sắt đá tập thể Petrus Ký chúng ta có thể xúc tiến xây dựng một Petrus Ký Foundation cho đời sau được."
Thế hệ trẻ trong tập thể Petrus Ký như nhóm Lê Thương cùng Dương Văn, Võ Hóa và nhiều nữa đã chứng tỏ trong quá khứ, họ đại diện cho thập niên 70s; thay vì những đàn anh đi trước của thế hệ 60s, 50s hay 40s, và 70s là niềm tin cho nối kết với bầu nhiệt huyết và hoạt động rất hữu hiệu.
"Tôi tin tưởng ở thế hệ trẻ. Tôi tin tưởng ở lớp lãnh đạo trẻ của Petrus Ký gần đây và hiện thời. Tôi thấy tinh thần làm việc tích cực và khả năng chuyên môn của các em trong những năm, những tháng ngày gần đây, tôi tin là các em sẽ đem lại nhiều thành quả tốt đẹp trong những ngày sắp tới. Tôi tin là các em sẽ làm cho Hội Ái Hữu Petrus Ký nổi lên mạnh, và danh xưng “Trường Petrus Ký” sẽ có cơ hội sống lâu trong long người dân Đồng Nai Cửu Long dù họ ở trong hay ở ngoài nước."
Tuy vậy, thế hệ đàn anh với những kinh nghiệm và kiến thức luôn luôn giúp đỡ nhóm đàn em đi sau.
"Tôi rất hảnh diện được làm cựu học sinh thuộc lớp già của Trường Petrus Ký, hảnh diện làm cựu giáo sư của trường, hảnh diện làm cựu hiệu trưởng của trường, hảnh diện đã bảo trợ/xem trường Petrus Ký như là trường trung học kiểu mẫu của Miền Nam Tự Do khi tôi làm Thứ Trưởng Bộ Giáo Dục, hảnh diện làm hội trưởng hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Petrus Ký Bắc Cali một thời gian, và bây giờ rất hảnh diện làm hội viên danh dự của hội Ái Hữu Petrus Ký Âu Châu và cố vấn đặc biệt cho hai hội Ái Hữu Petrus Ký Bắc và Nam California."
Đó là những tâm tình của GS. Liêm. Anh cựu hội trưởng Lê Thương góp ý khi cho đôi dòng cảm nghĩ:
"Sau hơn 4 năm phải vật lộn với những chương trình chỉ riêng cho Hội Ái Hữu Petrus Ký Nam Cali mà thôi, không kể đến những tiếp xúc với các Hội Đoàn bạn tại Little Saigon, thì ngày hôm nay lại giúp tôi trở về với thực tại. Hình như đã lâu lắm rồi, tôi không được ít phút ngồi thảnh thơi để chiêm ngưởng những không khí chung quanh của một ngày họp mặt thân hữu như thế này. Được cơ hội để thưa chuyện với những Thầy Cô ở nơi phương xa về thăm những học trò của mình, được cơ hội để trò chuyện cùng những bạn tại các tiểu bang xa xôi hoặc một xứ lạ quê người. Hình như trút đi được một gánh nặng trên những tính toán, những suy nghĩ. Tất cả chỉ là quá khứ, thân chúc Tân BCH thật nhiều nghị lực và sức khỏe để lèo lái chuyến tàu Petrus Ký của Nam Cali nầy."
Tôi quan sát nhóm Lê Thương làm việc cực lực vất vã trong quá khứ khi giúp đỡ thầy cô Petrus Ký cao niên bệnh hoạn, phối hợp với các hội đoàn bạn trong những chương trình gây quỹ giúp đỡ anh em thương phế binh, nạn nhân bão lụt,... Bây giờ thì nhóm Võ Quang Đạt, Nguyễn Tấn Pháp và Đỗ Trọng Thái sẽ bắt tay nối tiếp.
Hiện diện trong buổi tiệc có vợ chồng anh chị Phạm Thế Trung sang từ Canada. Anh là cựu học sinh Petrus Ký, chị là cựu học sinh Nguyễn Bá Tòng. Phạm Thế Trung là một điêu khắc gia nổi danh, anh tốt nghiệp trường Cao Đẵng Quốc Gia Mỹ Thuật Gia Định, anh là tác giả của pho tượng Thuyền Nhân tại thủ phủ Ottawa, một biểu tượng văn hóa cao đẹp về tị nạn Việt Nam trên xứ người. Hôm hội ngộ này anh trình bày dự án mới về ngày 30 tháng Tư, những mô hình cho thấy cảnh trực thăng Hoa Kỳ bốc người từ trên sân thượng của tòa đại sự Mỹ năm xưa vào phút cuối của Việt Nam Cộng Hòa.
Những bạn bè xưa tại Petrus Ký đóng góp cho xã hội mới. Nếu điêu khắc gia Phạm Thế Trung, một PK72 thuộc khóa Mùa Hè Đỏ Lửa, đã tạo tên tuổi trên bình diện nghệ thuật tại Canada thì Dương Anh Dũng là cựu học sinh PK72 cũng thuộc khóa Mùa Hè Đỏ Lửa tại Đừc quốc là một bác sĩ chuyên khoa nổi danh về ngành tim mạch, anh là một tị nạn boatpeople như Phạm Thế Trung, được tàu Cap Anamur cứu vớt đưa về Hamburg. Ngày nay Bác sĩ Dũng là thành viên tích cực trong Ban Chấp Hành của Hội Xây Dựng Tượng Đại Thuyền Nhân tại cảng Hamburg. Tôi vui vì những thành viên trong gia đình Petrus Ký làm rạng danh tập thể tại xứ người.
Buổi tiệc diễn ra trong tình thân mật, chương trình văn nghệ giúp vui do nhóm Petrus Ký cùng ban văn nghệ của hai trường thân hữu Regina Pacis và Gia Long. Những Hồng Vân, Thiên Thanh, Ngọc Hân, Vân Phương, Quế Hương và Kim Vân,… cùng rất nhiều thân hữu trong và ngoài Petrus Ký, trong đó có Nhạc sĩ Huỳnh Anh, Bác sĩ Lê Khắc Tánh, và Nhà thơ Đào Bích Ty đã đem tới không khí vui tươi. Ban tổ chức tạo giải xổ số gây quỹ, giải độc đắc là một bức tranh nghệ thuật do GS. Lê Văn Khoa gởi tặng cho Hội Ái Hữu Petrus Ký Nam Cali.
oOo
Tinh thần Petrus Ký cần được nêu cao qua hai câu đối như phương châm cho nhiều thế hệ:
"Khổng Mạnh Cương Thường Tu Khắc Cốt,
Tây Âu Khoa Học Yếu Minh Tâm"
Sự phối hợp trong nhân sinh quan áp dụng những phương thức tăng tiến kỹ thuật mới theo tây phương song song với việc gìn giữ truyền thống văn hóa đạo đức đông phương là kết luận cho những lời tự tình cho bài viết này vậy.
Việt Hải Los Angeles