NỔI LÒNG KẺ SĨ

Phong Vũ

Hình như đâu đây có tiếng tiêu của Trương Lương  bên khe núi Kê Minh vẳng đến? Trong sương trắng như có tiếng đối ẩm, than van tạ tình suốt thâu canh của Hạng Võ cùng nàng Ngu Cơ bên bến Ô Giang chập chùng sóng vỗ ?
Không phải, tất cả đó chỉ là ảo tưởng. Nàng Ngu Cơ yêu kiều  tự vẫn nơi Cai Hạ để không làm vướng bận người yêu quân vương, và Sở Bá Vương cũng đã không còn bao ngàn năm trước...

Tôi đang nghe tiếng đàn tiếng hát vang lên trong đêm, đêm của chính nghĩa lên tiếng. Ánh cờ vàng phất phới trên các tà áo dài huyền hoặc. Tôi ngồi nghe tiếng thơ hoà lẫn trong tiếng nhạc. Từng lời thơ phổ nhạc mang nặng lòng người thi sĩ gửi gấm trong đó. Nhạc đưa thơ thăng hoa. Thơ mang nhạc lên mãi mây cao tầng tầng. Nghệ thuật muôn đời là những tinh hoa chắt lọc của văn hóa.

Kinh Luân Chí, bài thơ của học giả Thinh Quang được nghệ sĩ Hồ Văn Sinh phổ nhạc, và ban nhạc Nắng Mới trình bày. Bài thơ đẹp tựa trang giấy hoa tiên ngày Tết cụ Đồ phóng bút, nét viết như rồng bay phụng múa trên mây xanh. Đẹp và uy dũng thay những câu thơ bất khuất...

Anh hùng nhược ngộ vô dung địa
Báo hận thâm cừu bất đái thiên
Đón Xuân sang trải mảnh Hoa Tiên
Mừng Tết đến bút say tình túy lúy.
Mượn tuyết trắng viết câu chính khí
Lấy mây Tần ghi lại ý hoài hương
Dẫu chưa tày Lã Thượng
Để được vết Bồ Luân
Thì ít ra còn nợ Tang Bồng
Chí hồ thỉ há cam lòng phủi sạch!
Khí tiết đó há chôn vùi ngõ hẹp
Mũi Can Tương còn đẹp nước can trường
Khúc Lạc Mai vang vọng tiếng thê lương
Hồn nước thể lạc loài đâu đó hẵn?
Độc tọa hoàng hôn thùy thị bạn
Tử Vi Hoa đối Tử Y Lang
Gót kỳ khu dẵm nát dặm ngàn,
Cánh Đỗ Vũ sá gì cơn bão táp!
Cầm bút xông lên!
Nghiên tràn ánh thép!
Chí Kinh Luân vụt chớp đã lôi đình!
Bạc đầu lòng vẫn còn xanh.
(Kinh Luân Chí - Thinh Quang)


Ôi cảnh ngộ oan khiên, thời thế mạt lộ khiến kẻ sĩ phải cùng đường. Trời đất rộng bao la mà không chỗ dung thân. Anh hùng nhược ngộ vô dung địa. Tận cuối bể đầu ghành, tìm một nơi tạm dừng không dễ...
Thôi thế thời phải thế. Đành phải sống ẩn nhẩn chờ thời. Mối quốc thù  phải chôn chặc vào tâm khảm. Cung đất cao dày, mà tưởng  không thể đội một trời chung. Báo hận thâm cừu bất đái thiên. Học giả Thinh Quang muốn nhắc lại hai câu thơ hào hùng này của anh hùng Nguyễn Trung Trực ngâm trước khi bước lên đoạn đầu đài.

Trời đất cứ vận hành. Con tạo cứ xoay vần nhật nguyệt. Đông tàn xuân đến, hoa mai hoa đào đã chớm nở ngoài sân. Đón xuân sang trải mảnh hoa tiên. Thôi cũng đành gượng làm vui, mài mực se bút để viết nên những câu thơ khai niên.
Mừng tết đến say tình lúy túy. Thì cũng như người, ngỡ mượn rượu để quên sầu. Cũng ngỡ là đang say, say tình nước nợ sông. Mừng dòng đời còn chảy. Buổi sáng mai mở mắt dậy, biết mình vẫn còn đây, còn nặng nghiệp văn chương chưa dứt.

Quê người xa lạ quá. Tuyết lạnh từ đâu rơi về trắng xoá đất trời đêm qua? Nhìn qua cửa sổ, trùng trùng tuyết mới phẳng lờ như mặt hồ mênh mông, chưa hằn vết chân người. Tức cảnh sinh tình, nỗi nhớ quê tơi bời gan dạ. Mượn tuyết trắng viết câu chính khí. Chợt muốn phóng lên trang tuyết trải rộng đó những lời thương nhớ..
Trời xám giăng hàng se lạnh. Mây lang thang nẽo xa như bước chân lạc loài của kẻ ly khách. Đâu là quê, đâu là nhà? Lấy mây Tần ghi lại ý hoài hương. Phải chăng dãy mây phía Tần kia đang trôi về hướng đất xưa. Nếu là thế, xin gửi theo gió đôi lời nhớ thương về nơi vạn dậm nhé. (Vân Hoành Tần Lĩnh Gia Hà tại).

Dẫu chưa tày Lã Thượng. Phận người nhỏ nhoi không qua được thời vận. Ta không là một Khương Tử Nha ngày xưa ngồi câu cá ở bờ sông Vị để chờ Văn Vương. Nước chảy xuôi dòng, cá lượn lờ quanh giây câu không lưỡi. Người hiền đâu chưa thấy? Chỉ thấy thời gian cứ trôi như nước chảy qua cầu, không trở lại.
Hạnh phúc giãn dị biết chừng bao. Để được vết Bồ Luân. Chỉ như vệt cỏ Bồ êm ái vấn vòng bánh xe, chậm rãi lăn trên con đường nhân gian đang xô bồ tranh bước. Có gì đâu cao xa để phải mãi nhón gót vói tìm, mê mỏi?

Cuộc sống đã phủi sạch tay. Một lần đổi đời đã như thuyền đứt neo, không lái trôi ra bể. Thì ít ra còn nợ Tang Bồng. Nhưng ý chí vẫn còn nung nấu những ước mơ của thuở xuân xanh. Sông núi vẫn còn vẳng tiếng gọi. Bước chân còn chưa mõi, lòng vẫn còn muốn phiêu lưu cho thỏa chí giang hồ.
Chí hồ thỉ há cam lòng phủi sạch! Tim vẫn còn đập, dòng nhiệt huyết vẫn chảy trong châu thân. Dù sống cuộc đời lữ khách, nhưng khí tiết kẻ sĩ vẫn giữ nguyên. Hãy như cánh rừng mênh mông kia. Lá vàng qua mùa thu rụng hết. Rồi dẫu mùa đông lạnh lùng làm khô cằn, nhưng chổi lộc lại nẩy mầm khi nắng ấm trở về.

Khí tiết đó há chôn vùi ngõ hẹp. Đã bao lần lòng nhủ lòng, chẳng lẽ đời ta rồi lại thế này ư? Thuở huy hoàng ngày trước vẫn mãi một thời vang vọng. Ngựa xe, võng lộng. Danh lợi công hầu?
Ý chí kẻ sĩ có khác nào như thép quí được trui luyện để làm nên hai thanh kiếm báu có tên là Can Tương và Mạc Gia, của Vua Hạp Lư nước Ngô ngày trước. Mũi Can Tương còn đẹp nước can trường. Dù xông pha trận mạc bao lần, nhưng nước thép vẫn sáng ngời ngời, luỡi gươm vẫn sắc bén, thủy chung...

Khúc Lạc Mai vang vọng tiếng thê lương. Thơ Lý Bạch có câu: ”Kim La hà nhân xuy ngọc địch. Giang thanh ngũ nguyệt Lạc Mai ba”. Người xưa mượn trăng để làm bạn đối sầu. Thi sĩ Lý Bạch đời Đường mê trăng để đến chết vì nàng nguyệt đang chập chờn tỏa sáng trên mặt hồ. Bài thơ người xưa làm, thê lương vì tuyệt vọng. Người nay mượn chữ để thay cho tiếng lòng ẩn ức vì quê hương.
Hồn nước thể lạc loài đâu đó hẵn? Hồn tổ quốc, vong linh tử sĩ chắc đang vật vờ trên dãy giang sơn gấm vóc đã bị cưỡng chiếm, bạo hành. Hương khói lạnh lùng, đền miếu tan hoang. Ôi hồn người xưa nay ở nơi nào?

Nơi chốn này, kẻ lạc loài xứ người nặng lòng mênh mang nổi buồn cô độc, như có lần thi sĩ Bạch Cư Dị đã than vãn: Độc tọa hoàng hôn thùy thị bạn. Khi trời gần tối, ngồi một mình nào đâu là bạn?
Tử Vi Hoa đối Tử Y Lang. Hay chỉ có bụi hoa Tử Vi đang lay cánh trong gió chiều, đối diện với chàng thư sinh áo tím mà thôi”

Cuộc đời tạm dung trôi dài. Ngày tháng trống trải, tan hoang như những vạt rẫy vừa qua cơn bão rừng. Gót kỳ khu dẵm nát dặm ngàn. Bao khốn khổ, gian nan đã khiến cuộc sống người dân quê càng thêm cùng kiệt.
Cánh Đỗ Vũ sá gì cơn bão táp! Chim đỗ vũ, còn có tên là đỗ quyên, là tử quy, còn gọi là chim cuốc. Tiếng kêu lớn và ra rả.. Theo truyền thuyết, con cuốc kiếp trước là vua nước Thục, tục gọi là Đỗ Vũ. Ông vua trăng hoa này tiến cung vợ tôi thần là Biết Linh. Về sau, Biết Linh lên ngôi, bèn trả thù xưa cho làm nhục Đỗ Vũ. Buồn bã, Đỗ Vũ bỏ xứ mà đi. Sau chết hoá thành chim đỗ vũ. Người ta bảo rằng chim cuốc Đỗ Vũ tiếc nước nên ngày đêm mới kêu lên những tiếng thảm thiết bi thương như vậy.

Nghiệp văn chương thi phú vẫn mãi như kiếp tằm nhã tơ, tơ vươn cho đến chết. Sự nghiệp như mây khói, nhưng trí óc vẫn còn mạnh mẽ với ngòi bút bất khuất. Hãy cùng nhau Cầm bút xông lên!
Nghiên tràn ánh thép! Ngòi bút sáng loáng như lưỡi gươm xông pha trừ gian diệt bạo. Câu ngạn ngữ Âu Châu "The pen is mightier then the sword" thật đúng lắm thay.

Chí Kinh Luân vụt chớp đã lôi đình! Nhiều lần trong mộng tưởng, kẻ sĩ thấy nổi khổ của dân mà chợt muốn vùng lên như một ánh sét đánh tan đi những bất công, áp bức của nhà cầm quyền. Nhưng hởi ơi trời không hộ lòng người. Nghiệp nước nổi trôi cho đến bao giờ?
Đầu đã bạc vì bao nỗi sầu chất chứa. Thời gian cũng đã mang đi bao sức lực thanh xuân. Nhưng trái tim kẻ sĩ vẫn mãi vang đều nhịp đập của tri thức. Tâm hồn vẫn còn đầy ấp những ước mơ, kỳ vọng chưa tròn trong cuộc sống. Bạc đầu lòng vẫn còn xanh.

Ôi đẹp thay bài thơ uy dũng. Nó như nỗi lòng kẻ sĩ, như trang giấy hoa tiên, như áng mây Tần, như Lã Thượng, như tiếng chim cuốc gọi hè tháng sáu...

Tử quy để triệt tứ canh thì,
Khởi thị tàm trù phạ diệp hy.
Bất tín lâu đầu dương liễu nguyệt,
Ngọc nhân ca vũ vị tằng quy. (“Tàm phụ ngâm” của Tạ Phưng Đắc).

 

Phong Vũ
2007

Các bài đã đăng:
-Tình yêu qua thi ca Việt Nam Jan/19/06
-Bạc đầu lòng vẫn còn xanh Dec/22/06
-Nguồn gốc thuyết Âm Dương Ngũ Hành Nov/11/06
-Biệt ly qua thi-ca Việt Nam Oct/25/06
-Mùa thu qua thi ca Viet Nam Sep/23/06
-Một góc kho tàng văn chương cổ bình dân Việt Nam Sep/01/06
-Việc gả chồng cho các công chúa triều Nguyễn Aug/04/06
-Bốn Mùa Qua Thi Ca Âu Mỹ  Aug/04/06
-Vài ý kiến về bài thơ "Hai Bà Trưng" Jul/15/01
-Chuyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu Jul/13/01
-Rượu qua thi ca Việt Nam Jul/07/01
-Mùa hè qua thi ca Việt Nam Jul/07/01
-Thưởng thức cổ nhạc miền Nam và vọng cổ Jun/18/01
-Bài Ca Tân Cổ Giao Duyên Jun/16/01
-Thuật Uống Trà và Dưỡng Sinh Jun/15/01
-Nghệ thuật Cải Lương ở đồng bằng Nam bộ Jun/10/01
-Nguồn gốc Việt Nam của tên 12 con giáp (phần 1) Jun/05/06
-Mẹ...May/16/06
-Tên Cúng Cơm Apr/30/06
-Gốm Bát Tràng Apr/24/06
-Lược Khảo Những Dị Biệt Của Hai nền Văn Hóa Việt - Mỹ Apr/13/06
-Từ Hán Việt Apr/10/06
-Chữ Nôm Apr/06/06
-Kinh Dịch Mar/30/06
-Vị vua cuối của triều Nguyễn Mar/28/06
-Nghệ thuật Thiền Tông Mar/27/06
-Đạo Cao Đài Mar/27/06
-Các nền văn minh nhân loại Mar/27/06
-Thơ Đường Việt Nam Mar/27/06
-Tuồng Huế Mar/24/06
-Luận sư Long Thụ Mar/22/06
-Tranh Đông Hồ Mar/04/06
-Quốc ngữ Việt Mar/04/06  
-Luật hỏi ngã trong chữ Việt Mar/04/06
-Hán ngữ -Trung văn Mar/04/06
-Văn học đời nhà Trần Mar/04/06
-Họ Trần Mar/04/06
-Di tích và truyền thuyết về nhà Tây Sơn Mar/04/06
-Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương Mar/03/06
-Ca Dao Việt Nam  Mar/03/06
-Cải Lưông Mar/03/06
-Phật Giáo Việt Nam Mar/03/06
-Thích Ca Mâu Ni Phật Mar/03/06
-Ba Ngôi Thiên Chúa  Mar/03/06
-Nhà tiên tri Muhammad  Mar/03/06
-Văn Học Việt Nam  Feb/18/06
-Tục Hôn lễ Việt Nam Feb/24/06
-Tục Trầu Cau Việt Nam Feb/24/06
-Lá trầu không  Feb/18/06
-Những ngôi đình Việt Nam  Feb/24/06
-Quả Cau  Feb/18/06
-Toàn quyền  Đông Dương Pháp  Feb/18/06
-Những ngôi Chùa Việt Nam Feb/18/06
--Phạm Thiên Thư và "Ngày Xưa Hoàng Thị"
--Những câu vè dân gian ngày Tết
-Chiếc nón lá Việt Nam
-Chiếc áo dài Việt Nam
-Hội họa triển lãm Mùa Xuân tại California