TRANG VĂN HÓA
NÓNG NHƯ TRƯƠNG PHI

* Bút Xuân TRẦN Đ̀NH NGỌC

      

Ở bài trước, Bút Xuân đă mời bạn đọc vào thế giới “Tam Quốc chí” lúc Tào Tháo, kẻ gian hùng xảo quyệt đệ nhất thời đó, vào giờ mệnh tuyệt.

       Bữa nay, một nhân vật khác xuất hiện trong mục này, một nhân vật khá quen thuộc với bạn đọc Tam quốc. Đó là Trương Phi.

       Hẳn ai cũng nhớ chuyện “Đào viên kết nghĩa” nhận nhau là huynh đệ, thề sống chết có nhau. Đó là Lưu Bị, có đôi tay dài quá gối (như Tổng Thống Lincoln, Hoa Kỳ) rất hay khóc, tí ǵ cũng khóc mà lại làm lớn mới lạ. Quan Công hay Quan Vân Trường, có bộ râu dài, mặt đỏ và Trương Phi, em út, tính t́nh nóng nảy, hai mắt ốc nhồi lồi ra nên ngủ không nhắm mắt.

        Ở bài trước, chúng ta đă biết Tiên chủ (tức Lưu Bị) khi được tin Quan Công bị Đông Ngô (Tôn Quyền) giết, vương khóc lóc thảm thiết đ̣i đưa quân đi chinh phạt Đông Ngô ngay lập tức để báo thù cho Quan Công.

       Triệu Vân can rằng:

       “Quốc tặc là Tào Tháo chở không phải Tôn Quyền. Nay Tào Phi cướp ngôi, thần và người đều oán. Bệ hạ nên lấy Quan Trung trước, đóng quân mé trên sông Vị Hà để  đánh kẻ hung nghịch th́ bọn nghĩa sĩ bên Quan Đông ắt mang lương, tế ngựa đến đón quân bệ hạ. Nếu bỏ Ngụy mà đánh Ngô, việc chiến tranh đă gây ra, dễ mà thôi ngay được, xin bệ hạ xét kĩ mà xem!

       Lưu Bị nói:

       “Tôn Quyền hại mất em trẫm, vả lại trẫm c̣n đang căm tức bọn Phó sĩ Nhân, My Phương, Phan Chương, Mă Trung, có xé được xác chúng và giết cả họ chúng, trẫm mới hả ḷng, ngươi cản trở trẫm sao?”

       Vân thưa:

       “Thù giặc nước mới là thù chung, c̣n thù anh em là thù riêng, xin bệ hạ coi thiên hạ trọng hơn mới được.”

       Tiên chủ đáp:

       “Trẫm không báo thù được cho em, tuy có giang sơn muôn dặm cũng chẳng quí ǵ!”

       Rồi không nghe lời Triệu Vân, một mặt truyền ngay lệnh khởi quân sang đánh Ngô và sai sứ ra Ngũ Khê mượn năm vạn quân rợ để tiếp ứng, một mặt sai sứ sang Lăng Trung, thăng cho Trương Phi làm Xa kỵ tướng quân, lĩnh chức tư lễ hiệu úy, phong làm hầu Tây Lương, kiêm chức mục ở Lăng Trung.

       Trương Phi giữ Lăng Trung, từ khi nghe tin Quan Công bị Đông Ngô hại, ngày nào cũng gào khóc cả ngày, nước mắt chảy ra huyết đầm đ́a vạt áo.

       Các tướng đem rượu khuyên giải, rượu say vào Phi lại càng hung hăng lắm. Đầy tớ trên dưới hơi có điều ǵ là đánh, lắm người bị đ̣n mà chết. Mỗi ngày trông về phía Nam, Phi nghiến răng trợn mắt hằn học, khóc lóc thảm thiết.

       Chợt có sứ giả đến, Phi vội vàng ra tiếp vào, mở đọc chiếu. Phi chịu tước, ngoảnh về Bắc lậy tạ, rồi mở tiệc thết đăi sứ giả. Phi hỏi rằng:

       “Anh ta bị hại, thù sâu như bể, những bề tôi miếu đường sao không tâu lên để cất quân đi đánh cho sớm?”

       Sứ giả nói:

       “Lắm người khuyên hoàng thượng đánh Ngụy trước sau hăy đánh Ngô.”

       Phi giận nói rằng:

       “Thế là nghĩa lư ǵ? Khi xưa ba anh em ta kết nghĩa vườn đào, thề cùng nhau sống chết, nay bất hạnh anh thứ hai nửa đường mất sớm, ta ngồi hưởng phú quư một ḿnh sao cho đành? Ta phải đến ra mắt thiên tử xin làm tiền bộ tiên phong, mặc đồ trở sang đánh Ngô, bắt sống quân nghịch tặc, đem về tế anh ta để trọn lời thề xưa mới được.”

       Nói đoạn đi ngay với sứ giả sang Thành Đô.

       Tiên chủ bấy giờ ngày nào cũng xuống giáo trường luyện tập quân mă, sắp sửa ngự giá thân chinh. Các quan công khanh đến phủ Thừa tướng nói với Khổng Minh rằng:

       “Thiên tử mới lên ngôi lớn đă muốn thân cầm quân đi đánh giặc, không phải là trọng việc xă tắc; thừa tướng cầm cân nhà nước sao không can ngăn đi?”

       Khổng Minh nói:

         “Ta cố sức can ngăn mấy lần nhưng vẫn không nghe. Hôm nay cả các ông cùng đi với ta vào giáo trường mà can nhân thể.”

       Khi ấy Khổng Minh dẫn các quan vào can rằng:

       “Bệ hạ mới lên ngôi báu, nếu muốn sang mặt Bắc đánh giặc Tào để tỏ nghĩa lớn ra thiên hạ th́ hăy nên thân chinh. Nhược bằng muốn đánh Ngô th́ chỉ nên sai một thượng tướng cầm quân đi cũng xong, không cần phải khó nhọc đến thánh giá!”

       Tiên chủ thấy Khổng Minh can măi, bụng đă hơi nguôi, chợt có Trương Phi đến, tiên chủ vội vàng triệu vào. Phi đến nhà diễn vơ, lậy phục xuống đất, rồi ôm lấy chân Tiên chủ mà khóc.

       Phi nói:

       “Bệ hạ nay làm vua, quên mất lời thề vườn đào rồi à? Thù anh Hai, tôi làm sao không báo?”

       Tiên chủ nói:

       “Lắm người can ngăn nên chưa dám khinh động.”

       Phi nói:

       “Người ta biết đâu lời thề khi xưa. Nếu bệ hạ không đi, tôi xin liều một thân tôi, đánh bào thù cho anh Hai. Nếu không báo được, tôi thà rằng chết chứ không mặt nào mà trông thấy bệ hạ nữa!”

       Tiên chủ nói:

       “Trẫm với ngươi cùng cất quân đi. Ngươi đem quân bản bộ từ Lăng Trung kéo sang, trẫm dẫn tinh binh hội nhau ở Giang Châu để cùng đánh Đông Ngô báo cái thù này.”

       Khi Phi sắp ra về, Tiên chủ lại dặn rằng:

       “Trẫm vẫn biết ngươi trong khi say rượu thường hay hung hăng đập đánh quân sĩ mà lại cho nó hầu cận tả hữu, đó là con đường gây vạ. Từ rày phải khoan ḥa chứ chớ như trước nữa nhé!”

       Phi lạy tạ mà ra.

       Hôm sau, Tiên chủ chỉnh binh sắp đi, quan học sĩ là Tần Bật tâu rằng:

       “Bệ hạ đem cái thân quí trọng muôn cỗ xe mà theo làm một điều nghĩa nhỏ, không ai khen ǵ việc ấy, xin bệ hạ xét cho!”

       Tiên chủ nói:

       “Trẫm với Vân Trường đă thề cùng sống chết có nhau, nghĩa lớn c̣n đó, bỏ làm sao cho được?”

       Bật cứ cúi rạp xuống đất không động đậy và nói rằng:

       “Bệ hạ không nghe lời tôi, tôi chỉ sợ đi th́ bất lợi.”

       Tiên chủ nổi giận nói rằng:

       “Ta chết cũng chẳng hề chi, nhưng chỉ tiếc cơ đồ mới gây dựng lên lại sắp đổ mất thôi!”

       Các quan xúm cả vào kêu van cho Tần Bật. Tiên chủ mới nói rằng:

       “Hăy đem giam cổ nó xuống dưới kia, khi nào trẫm báo thù xong rồi, sẽ về trị tội.”

       Khổng Minh nghe tin lập tức dâng biểu cứu Tần Bật. Trong biểu nói rằng:

       “Thần là Lượng, thiết nghĩ rằng: giặc Ngô dùng mẹo quỉ quyệt đến nỗi Kinh Châu đổ mất, sao tướng tinh sa ở phận Ngưu Đẩu, cột chống trời gẫy ở xứ Ngô Sở. Xem cái t́nh h́nh đau đớn ấy thực không bao giờ quên. Nhưng lại nghĩ rằng dời ngôi nhà Hán là tội tự Tào Tháo, chớ không phải lỗi tại Tôn Quyền.Phỏng thử ta trừ xong Ngụy th́ Ngô phải hàng. Xin bệ hạ nghe lời vàng đá của Tần Bật, để dưỡng sức sĩ tốt, t́m kế hay hơn mà làm th́ xă tắc thiên hạ may lắm!”

       Tiên chủ xem xong bài biểu, quẳng xuống đất nói rằng:

       “Ư trẫm đă quyết, không ai được cản nữa.”

       Bèn sai thừa tướng là Gia cát Lượng trông nom thái tử ở nhà giữ hai Xuyên, sai Phiêu kỵ tướng quân Mă Siêu và con là Mă Đại hiệp trợ với Trấn bắc tướng quân Ngụy Diên giữ Hán Trung để địch quân Ngụy, sai Hổ oai tướng quân Triệu Vân làm hậu ứng và đốc thúc lương thảo; Hoàng Quyền, Tŕnh Kỳ làm tham mưu; Mă Lương, Trần Chấn coi việc văn thư; Hoàng Trung làm tiền bộ tiên phong; Phùng Tập, Trương Nam làm phó tướng; Phó Đồng, Trương Dực làm trung quân hiệu úy; Triệu Dong, Trương Thuần làm đoạn hậu. Tướng ở Xuyên vài mươi vạn quân cùng với tướng tốt ở rợ Ngũ Khê, cả thảy bảy mươi lăm vạn quân, kén ngày Bính Dần, tháng bảy, năm Chương Vũ thứ nhất, ra quân.

       Trương Phi từ khi trở về Lăng Trung, hạ lệnh trong quân, hạn trong ba ngày phải may cờ trắng, áo giáp trắng để ba quân mặc đồ tang sang đánh Ngô.

       Hôm sau có hai tướng dưới trướng là Phạm Cương, Trương Đạt vào kêu rằng:

       “Cờ trắng, giáp trắng một lúc may sao kịp. Xin gia hạn cho mới được.”

       Phi nổi giận nói:

       “Ta muốn báo thù, đang tức ḿnh không đến ngay được cơi giặc, chúng bay sao dám trái tướng lệnh của ta?”

       Liền quát vơ sĩ lôi hai người ra trói vào gốc cây, đánh mỗi người năm chục roi. Đánh xong lại trỏ tay bảo họ rằng:

       “Ngày mai phải may cho đủ, nếu sai hẹn th́ ta chặt đầu chúng mày để làm gương cho kẻ khác!”

       Hai người phải đ̣n đau quá, hộc cả máu ra đằng miệng. Họ trở về dinh bàn chuyện với nhau. Phạm Cương nói:

       “Hôm nay ta phải đ̣n thế này, c̣n ngày mai nữa th́ biện làm sao cho kịp? Người ấy tính nóng như lửa, nếu ngày mai không xong, chúng ta cũng khó toàn mạng.”

       Trương Đạt nói:

       “Để cho hắn giết ta, chẳng thà ta giết hắn trước đi cho rảnh!”

       “Làm thế nào đến gần hắn được mà giết?”

       “Nếu số hai chúng ta chưa đáng chết, th́ hôm nay hắn say rượu ngủ trên giường, nếu số chúng ta đáng chết th́ hắn c̣n tỉnh.”

       Khi ấy Trương Phi ngồi trong trướng, tinh thần hoảng hốt, đứng ngồi không yên mới hỏi bộ tướng rằng:

       “Ta hôm nay nghe nóng ruột đứng ngồi không yên, không biết tại làm sao?”

       Bộ tướng bẩm:

       “Đó là v́ tướng quân tưởng nhớ Quan Công cho nên sinh ra thế!”

       Trương Phi sai mang rượu ra uống với bộ tướng cho giải phiền, không ngờ uống say quá nằm ngủ trong trướng.

       Hai tên giặc Phạm, Trương ḍ biết được là Phi say rượu rồi, đến canh đầu, mỗi tên giắt một con dao cực sắc, đi lẻn vào trong trướng, nói dối là vào bẩm một việc cơ mật rồi đến thẳng đầu giường Phi. Xưa nay Trương Phi ngủ không nhắm mắt bao giờ. Hôm ấy Phi nằm trong trướng, hai tên ấy trông thấy mắt Phi vẫn mở thao láo, râu vểnh ngược, không dám động đến. Sau v́ nghe thấy tiếng Phi ngáy như sấm, hai đứa mới dám bước lại gần, giơ dao đâm một nhát vào giữa bụng Trương Phi. Phi kêu to được một tiếng th́ chết, bấy giờ mới có 55 tuổi.

       Hai thằng giặc cắt ngay đầu Trương Phi, dẫn vài mươi tên đầy tớ đi suốt đêm sang hàng Đông Ngô.

       Hôm sau trong quân nghe chuyện làm vậy, bèn cất quân đuổi theo th́ đă muộn rồi. Bấy giờ có bộ tướng Trương Phi là Ngô Ban, nguyên khi trước ở Kinh Châu lại ra mắt Tiên chủ, Tiên chủ cho là nha môn tướng sai ra giúp Trương Phi giữ Lăng Trung. Ngô Ban liền dâng biểu tâu với thiên tử rồi sai con cả Trương Phi là Trương Bào sắm sửa quan quách khâm liệm. Trương Bào để em là Trương Thiệu ở lại giữ Lăng Trung c̣n ḿnh về báo Tiên chủ.

       Tiên chủ bấy giờ đă kén ngày ra quân, quan viên lớn nhỏ, theo cả Khổng Minh đi theo tiễn mười dặm đường mới trở về.

       Khổng Minh về đến Thành Đô, sắc mặt buồn rầu, bảo với các quan rằng:

       “Giá mà Pháp Hiếu Trực c̣n sống chắc hẳn ngăn được chúa thượng không sang mặt đông.”

       Đêm hôm ấy, Tiên chủ tự nhiên thấy rùng ḿnh, nóng ruột, trằn trọc không ngủ được, mới ra sân ngẩng mặt lên trời xem thiên văn th́ thấy mé tây bắc có một ngôi sao to như cái đấu sa xuống đất. Tiên chủ nghi lắm, sai người đi ngay đến triệu Khổng Minh để hỏi. Khổng Minh tâu rằng:

       “Điềm này tất là mất một đại tướng, trong ba ngày th́ biết tin.”

       Tiên chủ nhân thể đóng quân lại, chưa dám đi vội.

       Hôm sau, sực có quan hầu cận vào tâu rằng:

       “Bộ tướng của quan Xa Kỵ tướng quân là Ngô Ban sai người mang biểu đến dâng.”

       Tiên chủ giậm chân xuống đất than rằng:

       “Trời ơi, em Ba ta hỏng mất rồi!”

       Khi xem đến biểu, quả nhiên là tin dữ về Trương Phi. Tiên chủ khóc ầm lên, ngất lăn xuống đất. Các quan cứu tỉnh dậy, khuyên giải một hồi lâu mới nguôi.

       Hôm sau có một đội quân nữa kéo đến, đi nhanh như bay. Tiên chủ ra cửa trại đứng xem, một lát thấy một tướng trẻ, áo trắng giáp bạc, vùng nhảy ngay xuống ngựa, lạy rạp xuống đất mà khóc, Tiên chủ trông ra là Trương Bào.

       Bào thưa:

       “Phạm Cương, Trương Đạt giết mất cha tôi, đem đầu sang hàng Ngô rồi.”

       Tiên chủ đau đớn khóc lóc, bỏ cả ăn uống.

       Quần thần can rằng:

       “Bệ hạ muốn báo thù cho hai em, sao lại vật vă long thể làm vậy?”

       Tiên chủ bấy giờ mới chịu ăn cơm rồi bảo với Trương Bào rằng:

       “Mày có dám dẫn quân bản bộ cùng với Ngô Ban làm tiên phong để đánh báo thù cho cha mày không?

       Bào đáp:

       “V́ nước, v́ cha, muôn chết cũng không dám từ.”

       Tiên chủ vừa định sai Trương Bào đi  th́ lại thấy một toán quân sồng sộc kéo đến, sai người ra coi th́ thấy thị thần dẫn một tướng trẻ tuổi cũng mặc áo trắng giáp bạc vào dinh ra mắt Tiên chủ. Tướng ấy vào đến nơi phục xuống đất mà khóc, té ra là Quan Hưng, con Quan Công.

       Tiên chủ trông thấy Quan Hưng, nhớ đến Quan Vân Trường, lại khóc. Các quan cố sức can gián. Tiên chủ nói:

       “Hai em chết cả rồi, trẫm sống một ḿnh làm ǵ?”

              LỜI BÀN CỦA BÚT XUÂN

1-    Thường người đàn ông có tính nóng nhưng nóng quá làm mất lí trí, mất cả sự suy xét mà chỉ
muốn san cho bằng nghịch cảnh đă xẩy ra cho ḿnh. Cổ nhân nói:

“No mất ngon, giận mất khôn” Khi đă giận dữ, ḷng dạ điên cuồng, tính t́nh trở nên hung ác khác hẳn ngày thường. Vây khi chúng ta đang nổi giận v́ một điều bất b́nh nào đó chớ nên hành động ngay theo bản năng  mà phải tự kềm chế chờ cho êm ả, bớt giận, sẽ hỏi lí trí xem ra sao hăy hành động.

2- Quan Vân Trường mới bị Đông Ngô hại, Lưu Bị và Trương Phi nóng báo thù, làm như phải ăn được gan, uống được máu quân thù ngay mới hả giận. Cái tâm lí của hai người này là một mặt thương Quan Công thực, mặt khác nóng trả thù kẻo mang tiếng với thiên hạ là bội nghĩa. V́ vậy, Lưu huyền Đức khóc lên khóc xuống, c̣n Trương Phi gặp Lưu huyền Đức cũng nói lời cay đắng (Bệ hạ nay làm vua, quên mất lời thề vườn đào rồi à?) để khích người anh quyền thế gấp mang đại quân đi trả thù.

       Tất cả những yếu tố đó gộp lại làm thành sự thất bại của Lưu Bị và Trương Phi mà sự thất bại mạt hạng là chính sinh mạng của Trương Phi.

       3- Làm tướng, ra lệnh cho ba quân, cũng như nhà cầm quyền ra lệnh cho nhân dân, phải xét trước khi ra lệnh xem những kẻ thuộc quyền có đủ thời gian, vật liệu, nhân công và kĩ năng để làm xong lệnh ra? Ba ngày để may áo và giáp trắng cho hàng ngàn quân sĩ th́ làm thế nào xong được?Xưa nay có nhiều kẻ chỉ huy dở như vậy, chẳng riêng ḿnh Trương Phi.

 4- Lưu Bị nghe trong quân nói Trương Phi thường uống rượu say rồi đánh đập quân sĩ nên đă có lời khuyên trước khi Phi cầm quân đi đánh Đông Ngô báo thù. Lẽ ra, Trương Phi phải nghiêm ngặt tự chế v́ Lưu Bị chẳng khác nào một anh cả, một thiên tử đích thân cầm quân, coi như đại tướng của Phi. Nhưng Phi đă ậm ừ cho qua rồi cứ điều sai mà làm. V́ thế, Phi lănh thất bại!

5-“Phúc bất trùng lai, họa vô đơn chí” là trường hợp Quan Công và Trương Phi tiếp theo nhau bị hại. Cái may, cái phúc ít khi đến hai lần một lúc y như số độc đắc, c̣n cái họa, cái rủi, có thể đến hai, ba, bốn lần đồng thời làm tiêu tan sự nghiệp và ư chí con người. V́ vậy càng nên cẩn thận, người Việt ḿnh hay nói là cái “vận áo xám”, áo tang.

       Mất hai đại tướng, lại là hai em kết nghĩa rất được tin cậy, Lưu Huyền Đức bối rối lắm thay!                                 

GS Bút Xuân TRẦN Đ̀NH NGỌC

(Tài liệu tham khảo: La quán Trung-Tam Quốc, bản dịch của Phan kế Bính)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               

 

 

 

 

 

 

Các bài đă đăng:
-T́nh yêu qua thi ca Việt Nam Jan/19/06
 -Bạc đầu ḷng vẫn c̣n xanh Dec/22/06
-Nguồn gốc thuyết Âm Dương Ngũ Hành Nov/11/06
 -Biệt ly qua thi-ca Việt Nam Oct/25/06
-Mùa thu qua thi ca Viet Nam Sep/23/06
-Một góc kho tàng văn chương cổ b́nh dân Việt Nam Sep/01/06
-Việc gả chồng cho các công chúa triều Nguyễn Aug/04/06
-Bốn Mùa Qua Thi Ca Âu Mỹ  Aug/04/06
 -Vài ư kiến về bài thơ "Hai Bà Trưng" Jul/15/01
 -Chuyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đ́nh Chiểu Jul/13/01
 -Rượu qua thi ca Việt Nam Jul/07/01
 -Mùa hè qua thi ca Việt Nam Jul/07/01
-Thưởng thức cổ nhạc miền Nam và vọng cổ Jun/18/01
-Bài Ca Tân Cổ Giao Duyên Jun/16/01
-Thuật Uống Trà và Dưỡng Sinh Jun/15/01
-Nghệ thuật Cải Lương ở đồng bằng Nam bộ Jun/10/01
-Nguồn gốc Việt Nam của tên 12 con giáp (phần 1) Jun/05/06
-Mẹ...May/16/06
-Tên Cúng Cơm Apr/30/06
-Gốm Bát Tràng Apr/24/06
-Lược Khảo Những Dị Biệt Của Hai nền Văn Hóa Việt - Mỹ Apr/13/06
-Từ Hán Việt Apr/10/06
-Chữ Nôm Apr/06/06
-Kinh Dịch Mar/30/06
-Vị vua cuối của triều Nguyễn Mar/28/06
-Nghệ thuật Thiền Tông Mar/27/06
 -Đạo Cao Đài Mar/27/06
-Các nền văn minh nhân loại Mar/27/06
-Thơ Đường Việt Nam Mar/27/06
-Tuồng Huế Mar/24/06
-Luận sư Long Thụ Mar/22/06
-Tranh Đông Hồ Mar/04/06
 -Quốc ngữ Việt Mar/04/06  
-Luật hỏi ngă trong chữ Việt Mar/04/06
-Hán ngữ -Trung văn Mar/04/06
-Văn học đời nhà Trần Mar/04/06
-Họ Trần Mar/04/06
-Di tích và truyền thuyết về nhà Tây Sơn Mar/04/06
-Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương Mar/03/06
 -Ca Dao Việt Nam  Mar/03/06
-Cải Lưông Mar/03/06
-Phật Giáo Việt Nam Mar/03/06
-Thích Ca Mâu Ni Phật Mar/03/06
-Ba Ngôi Thiên Chúa  Mar/03/06
-Nhà tiên tri Muhammad  Mar/03/06
-Văn Học Việt Nam  Feb/18/06
-Tục Hôn lễ Việt Nam Feb/24/06
-Tục Trầu Cau Việt Nam Feb/24/06
-Lá trầu không  Feb/18/06
-Những ngôi đ́nh Việt Nam  Feb/24/06
-Quả Cau  Feb/18/06
-Toàn quyền  Đông Dương Pháp  Feb/18/06
 -Những ngôi Chùa Việt Nam Feb/18/06
--Phạm Thiên Thư và "Ngày Xưa Hoàng Thị"
--Những câu vè dân gian ngày Tết
-Chiếc nón lá Việt Nam
-Chiếc áo dài Việt Nam
-Hội họa triển lăm Mùa Xuân tại California