|
HÌNH Ý QUYỀN
VS
Nguyễn Lâm,
VS Nguyễn Văn Thành Nhân – KIENANDO
KUNG FU
 Hình
ý quyền là gì? Là một trong ba hệ thống nội gia quyền có nguồn
gốc Thiếu Lâm của võ học Trung Hoa: Thái Cực, Bái Quái và Hình Ý
Quyền. Ngay từ tên gọi của môn võ, ta có thể hiểu một cách giản
lược Hình Ý Quyền là một môn quyền “DÙNG Ý ĐỊNH HÌNH”, nghĩa là
hình thái của Quyền được sự lãnh đạo, hướng dẫn chặt chẽ bởi Ý.
Hình Ý Quyền vừa là một môn võ tự về chiến đấu tốt, vừa là một
thể loại khí công võ thuật, có khi được mệnh danh là “Động
Thiền”, tức là có thiền công trong động tác. Do đó, người luyện
Hình Ý Quyền cần chọn nơi không khí trong lành, yên tĩnh.
Từ lâu rồi, khi luận bàn về võ công Hình Ý,
câu “cửa miệng” của giới võ lâm thường là “THẤY CHẲNG HAY MÀ
MẠNH” (BU HAO KEN, HAO YONG).
I.
LƯỢC SỬ
Có hai giả thuyết về lịch sử hình thành môn Hình
Ý Quyền. Một số tài liệu cho rằng Hình Ý Quyền do Đạt Ma Sư Tổ,
người đã đem Thiền học vào Trung Quốc từ thế kỷ thứ 6. Các tài
liệu khác nói Hình Ý Quyền được sáng tạo bởi một vị Nguyên soái
đời Tống là Nhạc Phi (1103 – 1141). Đến khoảng cuối đời Minh
(1644), môn võ này được biết đến một cách rõ ràng hơn. Người ta
cho rằng, thuở đó có một cao nhân tên Cơ Long Phong nhân khi
viếng thăm bạn là một đạo sĩ ẩn cư ở núi Chung Nam đã có cơ
duyên đọc cuốn “Quyền Kinh” của Tống Nhạc Phi. Sau khi nghiên
cứu võ phổ, Cơ Long Phong đã mô phỏng động tác của 12 loài vật
mà sáng tác ra bài Hình Ý Quyền hoàn chỉnh.
II. ĐẠI CUƠNG VỀ KỸ THUẬT TỔNG QUÁT.
 Các
động tác trong môn Hình Ý Quyền thuờng rất mau lẹ mà trông có vẻ
nhẹ nhàng, do toàn thân buông lỏng, không cần vận lực cơ bắp quá
nhiều. Đòn đánh Hình Ý Quyền theo đuờng thẳng phối hợp trên bộ
pháp trung bình. Tấn pháp đơn giản, không dài như tấn pháp của
Trường Quyền nhưng có phần hơi rộng hơn tấn pháp Vịnh Xuân
Quyền. Tấn cơ bản thông dụng nhất là “Tam Tài Tấn”, hai chân đều
cong lại ở đầu gối, thân mình hạ thấp để dễ trầm khí xuống đan
điền. So với Đinh Tấn ở võ phái Thiếu Lâm Kiến An (Kienando) của
võ Việt Nam và một số hệ phái Thiếu Lâm khác thì tấn này hơi
giống nhưng khác ở chỗ trong Đinh Tấn, chân trước cong gối, chân
sau thẳng tắp, thì ở tấn Tam Tài, cả hai chân đều cong ở đầu
gối.
Về thủ pháp, Hình Ý Quyền thường sử dụng ba loại
hình chính yếu và phổ thông là Quyền (như quả đấm bình thuờng)
Chưởng (bàn tay mở) và cao cấp nhất là Phụng Nhãn Quyền (nắm tay
mắt phượng). Nắm Tay Phụng Nhãn tương tự nắm tay Long Đầu, một
quyền pháp cao đẳng của môn Võ Việt Nam Kienando (Sẽ nói thêm ở
phần cuối bài).
III.
SƠ YẾU VỀ KỸ THUẬT ĐẶC THÙ
Muốn luyện Hình Ý Quyền một cách chính xác và
đúng đắn, người ta phải rèn luyện những kỹ thuật đặc thù của môn
võ này một cách nghiêm túc: Năm tư thế căn bản (Ngũ hình) năm
lọai quyền đặc thù (Ngũ quyền): Phách, Toàn, Băng, Pháo và
Hoành, cùng với năm mối tương quan (Ngũ hành): Vàng, Nước, Cây,
Lửa và Đất (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ).
A.
NGŨ HÌNH
1.
Chân gà: Đứng trên một chân, chân kia co lên.
2.
Thân rồng: Thân hình đứng trên 3 phần thẳng đứng: (từ gót tới
đầu gối, từ gối tới hông và từ hông tới đầu).
3.
Vai
gấu: Vai uốn cong vào từ sống lưng như hình cánh cung.
4.
Ngóc chim ưng: Các ngón tay quắp vào như vuốt chim ưng.
5.
Vòng tay cọp: Hai cánh tay liên hợp uy mãnh như đe dọa, như cọp
sắp rời hang.
B. NGŨ QUYỀN.
1.
Phách quyền (Pi-chuan, Splitting First)
2.
Toàn quyền (Tsuan chuan, Drilling Fist).
Các đường thẳng lập thành hình Ngũ giác chỉ về
“SINH” (Generation).
Các đường thẳng gián đoạn lập thành hình Ngôi
Sao chỉ về “DIỆT” (Destruction).
3.
Băng quyền (Peng chuan, Crushing Fist)
4.
Pháo quyền (Pao chuan, Pounding Fist)
5.
Hoành quyền (Heng chuan, Crossing Fist)
C.
NGŨ HÀNH
Phách, Toàn, Băng, Pháo, Hoành tức Ngũ Quyền
trong môn Hình Ý có khi cũng còn được gọi là Ngũ Hành theo quan
niệm Âm Dương Ngũ Hành của Vũ trụ học Trung Hoa: Vàng (Kim),
Nước (Thủy), Gỗ (Mộc), Lửa (Hỏa) và Đất (Thổ). Mỗi yếu tố này
đều có khả năng SINH hay KHẮC (DIỆT) một yếu tố khác.
D.
NĂM MỐI TƯƠNG QUAN:
Ngũ quyền tương ứng với Ngũ hành, còn có tương
quan với các cơ phận trong một thân thể con người và sự vận hành
của KHÍ (Intrinsic Energy).
THỂ
LOẠI
– Phách quyền
– Toàn quyền
– Băng quyền
– Pháo quyền
– Hoành quyền
CHẤT (HÀNH)
– Vàng (Kim)
– Nước (Thủy)
– Gỗ (Mộc)
– Lửa (Hỏa)
– Đất (Thổ)
CƠ
QUAN
– Phổi, đại tràng.
– Thận, bàng quang.
– Gan, túi mật.
– Tim, màng tim.
– Dạ dày, lá lách.
VẬN
HÀNH CỦA KHÍ
– Dâng lên và hạ xuống như búa.
– Chảy vào vùng nước xoáy tròn hoặc xẹt ra như
tia chớp.
– Giãn ra và co lại đồng thời.
– Phóng ra thành hình như đạn bắn.
– Đánh, điểm về phía trước bằng lực vòng.
E.
MƯỜI HAI LOÀI VẬT:
Bên cạnh ngũ hình, ngũ quyền và ngũ hành, đặc
tính chiến đấu của Hình Ý Quyền còn nổi bật với các chiến thuật
phỏng theo phương pháp chiến đấu của 12 loài vật, trong số đó,
có những con vật dường như chỉ có trong thần thọai. Đến đây, xin
được chia sẻ sự phức tạp, khó khăn với các học giả, các nhà
nghiên cứu võ học trong việc liệt kê thứ tự và thể lọai 12 con
vật này vì tài liệu võ học cổ điển đã khan hiếm lại không nhất
quán và có nhiều tư liệu nói khác nhau. Điển hình là con vật thứ
5 trong 12 con: Tài liệu “Khí Công” (của Tiến Sĩ Dương Tuấn Mẫn,
Trung Hoa) gọi con vật thứ 5 là con Lạc Đà. Võ học gia J.
Hallander trong “Kung Fu Fighting Styles” gọi nó là con Thằn Lằn
(Lizard). Học giả võ thuật nổi tiếng R.W. Smiths gọi nó là
con... “WATER STRIDER” mà chúng tôi không chuyển ngữ được và
chưa tìm được tên lọai côn trùng nào tương ứng với tiếng Việt.
Tra cứu nhiều tự điển Anh – Việt hoặc Anh – Anh đều không có chữ
này, duy có cuốn Thế Giới Tòan thư Bách Khoa (The World Book
Encyclopedia) có chữ này và diễn giải như sau: Water striders
have long spiderlike legs. They don’t swim through the water but
stride about on the surface film... And the water striders
(belong) to the family Hydrobatidae or Gerridae. (Các con water
striders có chân dài như chân nhện. Chúng không bơi trong nước
mà sải chân bước dài trên màng mặt nước... Các con water
striders thuộc dòng Hydrobatidae họăc Gerridae).
Trong bảng liệt kê 12 con vật trong Hình Ý Quyền
sau đây chúng tôi tạm kê con vật thứ 5 là con Thằn Lằn. Con Thằn
lằn còn có nơi gọi là rắn mối, có lẽ cùng họ với con Thạch Sùng
(loại thằn lằn rất nhỏ hay bám trên tường trong nhà ta ở) có sức
mạnh dẻo dai, chạy (hay bò) rất nhanh, và có lẽ “nội lực” thâm
hậu lắm nên chúng bám vào tường rất chắc, dù đứng ý tại chỗ cả
ngày hay bò chạy không bao giờ bị rơi xuống. Trong một vài phái
võ xưa cũng có môn khinh công “Bích hổ du tường”, tương truyền
các cao thủ môn này có thể áp tay vào vách tường mà đi ngược lên
cao hay xuôi xuống thấp như con Thạch Sùng đi chơi trên vách
tường một cách ung dung.
Mười hai loài vật trong Hình Ý Quyền là:
1.
Rồng
2.
Cọp
3.
Khỉ
4.
Ngựa
5.
Thằn Lằn
6.
Gà
(trống)
7.
Ưng
8.
Én
9.
Phụng Hoàng
10.
Rắn
11.
Gấu
12.
Đại
bàng (Động tác Gấu và Đại Bàng liên hợp nhau).
IV.
ĐÔI NÉT ĐẶC TRƯNG
Ba trường phái Thái Cực, Hình Ý đều được xếp vào
hệ thống Nội Gia Quyền nhưng có những điểm tương đồng và dị
biệt. Hình Ý Quyền khác với Thái Cực Quyền cũng khác Bát Quái
Quyền ở chỗ phương pháp tấn công, ra chiêu của Hình Ý Quyền theo
đường thẳng, trong khi Bát Quái Quyền tấn công theo đường cong
tròn. Tuy nhiên về phương pháp nội lực và tốc độ chuyển động
thật mau lẹ thì Hình Ý Quyền và Bát Quái Quyền lại có nhiều điểm
giống nhau.
Điểm tương đồng rõ nhất là cả ba môn phái Hình Ý,
Thái Cực và Bát Quái đều bắt nguồn từ Thiền Tông Đạo Gia và Phật
Gia. Các động tác đều chú trọng sự hòa hợp nhịp nhàng và hơi
thở. Điều hòa nhịp thở trong Bát Quái và Hình Ý Quyền cũng như
Điều tức ở Thái Cực Quyền là một trong những điểm quan trọng
hàng đầu.
Khi luyện Hình Ý Quyền, chọn nơi thanh tịnh, bước
đầu thở như bình thường. Sau đó chú trọng vào điều hòa nhịp thở
bằng cách cong đầu lưỡi cho chạm lên vòm miệng, trầm khí đan
điền (nén hơi xuống vùng dưới rốn), hít thở từ tốn, nhẹ nhàng và
đều đặn. Luyện tập Hình Ý Quyền đúng cách sẽ làm khơi động các
tiềm năng nội thể, co giãn cơ bắp, tăng sức bền bỉ cho gân và
dây chằng, điều hòa khí huyết và sản sinh các động tác mau lẹ
trong võ thuật và tự vệ chiến đấu. Trong đòn thế tự vệ, lối đánh
Pháo Quyền (Lửa, hành Hỏa) với thủ pháp Phụng Nhãn vô cùng lợi
hại và hiệu quả vì tốc độ của đòn phát ra cực lẹ theo đường
thẳng, cộng với thủ pháp Phụng Nhãn Quyền là nắm tay có đốt ngón
trỏ nhô ra, có công lực tương đương Long Đầu Quyền (có đốt ngón
tay giữa nhô ra) của môn phái Thiếu Lâm Công Phu và KIENANDO
Việt Nam. Cả hai quyền pháp Phụng Nhãn và Long Đầu đều sử dụng
để đả, điểm huỵêt và giải huyệt khi cần thiết.
Sau đây là một vài chiêu thức Hình Ý ứng dụng trong tự vệ chíên
đấu.
Người tấn công (NTC) áo đen – Người tự vệ (NTV) áo trắng. NTC
xốc tới tấn công NTV
một đòn đấm.
NTV lách mình né đòn đánh, tay phải dùng Ưng Trảo
Công bắt chặt tay quyền NTC, giật ép vào thân mình làm y mất
thăng bằng, đồng thời xuất chiêu “Pháo Quyền” như tên bắn vào
cằm NTC
Bị một cú Pháo Quyền như trời giáng – NTC đổi chiến thuật...
... Nhào tới bắt chân trước của NTV để hốt bộ
quật ngã.
NTV thoái bộ chân phải ra sau thật lẹ, đồng thời
xuất chiêu Phụng Nhãn Quyền vào sau ót NTC, vô hiệu hóa đòn tấn
công...
VS. NGUYỄN LÂM
VS. NGUYỄN VĂN THÀNH NHÂN,
KIENANDO
|
